Psikolojik danışma ve rehberlik; okulda başarı ve akademik gelişme,
bireysel ve toplumsal ilişkiler, kişisel, eğitsel ve meslekî gelişim alanlarında
grupla veya bireysel olarak öğrencilere, ihtiyaçlarını karşılamaları, sorunlarını
gidermelerinde sistemli ve profesyonel bir yardım süreci ve hizmetleridir.
Bu nedenle de
psikolojik danışma ve rehberlik uygulamaları bir hizmetler grubudur ve formal
yol ve yöntemlerle kazanılmış profesyonel bilgi, beceri ve ehliyet
gerektirmektedir.
EĞİTİM
SİSTEMİNDE
REHBERLİK
VE PSİKOLOJİK DANIŞMA HİZMETLERİNİN ANLAMI
Gelişmiş ve demokratik
toplumlarda eğitim-öğretim faaliyetlerinin önemi, eğitimden beklentiler ve
beklentilerin yayıldığı alan giderek artmaktadır. Eğitimden beklenilenlerin
genişlemesine ve yaygınlaşmasına karşın, eğitim etkinliklerinde hala
"öğretim"in temel alınması, çağdaş eğitimde yetersiz bir yaklaşım ve
tutum olarak görülmektedir. Öğrencinin yetenek ve becerilerinin en üst düzeyde
gelişmesinde yalnızca öğretimin yapabilecekleri sınırlı olup, okullarda başka
tür hizmet ve etkinliklere de ihtiyaç duyulmaktadır.
Çağımızda
eğitimdeki etkili ve önemli gelişmelerden biri de, "Psikolojik Danışma ve
Rehberlik" hizmetlerinin okullarda yer almasıdır. Bu hizmetler öğrencinin
gelişiminin (gelişimin tüm alanlarında), bütüncül bir yaklaşımla ele alınmasını
mümkün kılmıştır. Bu da okulun ve öğretimin etkinliğinin artmasına yol
açmıştır.
Eğitimde
psikolojik danışma ve rehberlik etkinlikleri Kurumumuzca genelde;
* Öğrencinin problem çözme, karar verme
ve uyum sağlama için gerekli olan bilgi ve becerileri kazanmasını,
* Öğrencinin özelliklerini (ilgi,
yetenek, istek, kişisel özellikleri gibi) ve gizil güçlerini tanıması, farkında
olması ve en üst düzeyde geliştirmesini,
* Öğrencinin bireysel özellik ve gizil
güçlerini toplumsal platformda değerlendirebilmesini,
* Yaşamını, geleceğini planlamasını,
* Kararlarının sorumluluğunu
alabilmesini, sağlamaya yönelik uygulamalar olarak ele alınmaktadır.
REHBERLİK
HİZMETLERİNİN GENEL İLKELERİ
Rehberlik
hizmetleri yürütülürken bazı ilkelerin göz önüne alınması gerekir. Bu ilkeler
kısaca şöyle özetlenebilir:
1. Her
birey seçme özgürlüğüne sahiptir:
Toplumdaki tüm kısıtlı olanaklara rağmen bireyin önünde birçok seçenekler
bulunabilir; rehberlik çalışmalarıyla bireye seçenekler tanıtılarak uygun
seçimi yapmasına yardımcı olunur.
2.
Rehberlik hizmetlerinde insana saygı esastır:
Saygı; her insanın, ırk, din, cinsiyet,
sosyal, ekonomik, kültürel farklılığı ne olursa olsun değerli olduğunu kabul
etmektir.
3. Rehberlik
hizmetlerinden yararlanmada gönüllülük esastır: Bu hizmetlerden yararlanmanın özünde gönüllülük olmakla birlikte,
sınıf ortamında grup rehberliği yapılırken tüm öğrencilerin etkinliklere katılımı
gerekmektedir. Böyle durumlarda öğrencilerin konulara istekli hâle getirilmesi
için çaba gösterilir.
4. Rehberlik
yaşam boyu yararlanılabilecek bir hizmettir:
Bireyin gelişimi, yaşam boyu devam eden bir süreçtir. Bu nedenle rehberlik
hizmetleri sürekli olarak sunulur.
5. Rehberlik
hizmetlerinin bireysel boyutunda gizlilik esastır: Rehber öğretmen (psikolojik danışman), danışanın (öğrencinin)
sırlarını başkalarına açıklamaz. Danışman aradaki güven duygusunun kaybolmaması
için danışanın anlattıklarını onun izni olmadan kişi ya da kurumlara iletmez.
Ayrıca, sınıf öğretmeni de öğrenci ile ilgili özel bilgileri rehberliğin amaçları
dışında kullanmaz.
6. Rehberlik
hizmetleri ilgililerin iş birliği ile yürütülmelidir: Rehberlik hizmetleri, rehber öğretmenin (psikolojik danışmanın)
öncülüğünde, yöneticiler, öğretmenler, diğer okul personeli ve veliler ile
iş birliği içinde yürütülür.
7.
Rehberlik
tüm öğrencilere açık bir hizmettir:
Bu hizmetlerin özünde çıkabilecek sorunları önleme ve bireyi tüm yönleri ile
geliştirme vardır. Rehberlik çalışmaları, sadece sorunlu ve uyumsuz bireylere
sunulan bir hizmet olmayıp tüm öğrencilere yöneliktir.
8.
Rehberlik
hizmetlerinde bireysel farklılıklara saygı esastır: Her insanın kendine özgü olduğunu, ilgi, yetenek ve değerleri
bakımından var olan farklılıklarını kabul etmektir.
9. Rehberlik
hizmetleri hem bireye hem de topluma karşı sorumludur: Bu hizmetler ile bireye kendi istekleri ile toplumun beklentileri
arasında bir denge kurabilmesi için yardımcı olunur.
10. 10. Rehberlik
hizmetleri eğitimin ayrılmaz bir parçasıdır:
Eğitim sürecinde ortak amaca ulaşabilmek için rehberlik, yönetim ve öğretim
hizmetleri birbirleriyle tutarlı bir biçiminde yürütülür.