T.C.

MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI

Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri

Genel Müdürlüğü

SAYI : B.08.0.ÖRG.0.20.01.03-311/ ANKARA

KONU : Hizmetiçi Eğitim Programı

…………. VALİLİĞİNE

(Millî Eğitim Müdürlüğü)

İLGİ :	a)	Millî Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği.
	b)	Millî Eğitim Bakanlığı 20 Şubat 2002 tarih ve 24677 sayılı Resmi Gazetede Yayımlanan Yönetmeliğin 49. Maddesinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik.
	c)	28.07.2004 tarih ve B.08.0.ÖRG.0.20.03.08-300/2927 sayılı yazımız.
	d)	Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının 29.09.2004 tarih ve B.08.0.TTK.0.01.01.03/9820 sayılı yazısı.

İlgi (b)’de kayıtlı Yönetmeliğin 49. maddesinde, “Özel eğitim sınıf, okul ve kurum öğretmenliğine; en az lisans düzeyinde özel eğitim öğretmeni yetiştiren bir yüksek öğretim programını tamamlamış olanlardan atama yapılması esastır. Ancak, bu nitelikteki adaylarla öğretmen gereksiniminin karşılanmaması durumunda; mezun olduğu yüksek öğretim programının özel öğretim öğretmenliğine yakın olduğu ilgili birimce belirlenen ve Talim ve Terbiye Kurulunca da uygun bulunan yüksek öğretim programları mezunları ile sınıf öğretmenlerinde, Talim ve Terbiye Kurulunca onaylanan hizmet öncesi veya hizmetiçi eğitim programına katıldığını belgelendirenlerin veya özel eğitim alanında lisans üstü eğitim gören eğitim fakültesi mezunlarının da atamaları yapılabilir…” denilmektedir.

Alınan tüm tedbirlerine rağmen bugüne kadar zihinsel yetersizliği olan öğrencilere yönelik eğitim veren okullarımızda ve özel eğitim sınıflarında yaşanan öğretmen eksikliğini gidermek mümkün olamamıştır. Bu nedenle illerimizde bu alanda öğretmen görevlendirilmesinde sıkıntıların yaşandığı bir gerçektir.

Bu sebeple Genel Müdürlüğümüzce “Zihinsel Engelliler Eğitiminde Görev Alacak Personelin Hizmetiçi Eğitim Kursu Programı” hazırlanarak Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığına sunulmuş ve Talim ve Terbiye Kurulunca uygun mütalâa edilmiştir.

İlinizde ihtiyaç duyulması halinde 2004-2005 öğretim yılına mahsus olmak üzere zihinsel engelli öğrencilerin eğitiminde görev alacak sınıf öğretmenlerine ekte gönderilen program mahalli hizmetiçi eğitim faaliyeti olarak düzenlenebilecektir. Bu kursu başarı ile tamamlayanlar adı geçen okullarda görevlendirileceklerdir.

./..

T.C.

MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI

Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri

Genel Müdürlüğü

SAYI : B.08.0.ÖRG.0.20.01.03-311/ ANKARA

KONU : Hizmetiçi Eğitim Programı

-2-

Bu kursta öncelikle üniversite öğretim görevlileri, özel eğitim öğretmenleri ve rehberlik araştırma merkezlerinde görevli öğretmenlerin eğitim görevlisi olarak görevlendirilmelerine özen gösterilecektir.

Ayrıca bu kursu başarı ile tamamlayan öğretmenlerin norm kadro ile ilişkilendirilmelerine yönelik Personel Genel Müdürlüğü ile çalışmalar sürdürülmektedir. Öğretmen ihtiyacı göz önüne alınarak söz konusu hizmetiçi eğitim faaliyetlerinin en kısa sürede gerçekleştirilmesi hususunda bilgilerinizi ve gereğini rica ederim.

A.Haydar SILDIROĞLU

Bakan a.

Genel Müdür

EKLER :

EK-1 Zihinsel Engellilerin Eğitiminde

Görev Alacak Personelin Hizmetiçi

Kurs Programı (7 Sayfa)

T.C.

MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI

Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı

ZİHİNSEL ENGELLİLERİN EĞİTİMİNDE GÖREV ALACAK PERSONELİN HİZMET İÇİ EĞİTİMİ KURS PROGRAMI

ANKARA

2004

GİRİŞ

Eğitim sistemi, toplumdaki bütün bireylerin; fiziksel, duygusal, bilişsel ve sosyal gereksinimlerine yanıt verecek şekilde eğitilmelerini gerekli kılmaktadır.

Çeşitli nedenlerle, bireysel özelliklerin ve eğitim yeterlilikleri açısından akranlarından beklenilen düzeyden anlamlı farklılık gösteren bireye “Özel Eğitim Gerektiren Birey” denilmektedir.

Özel eğitim gerektiren bireylerin eğitim gereksinimlerini karşılamak için özel olarak yetiştirilmiş personel, geliştirilmiş eğitim programları ve yöntemleri ile onların özür ve özelliklerine uygun ortamlarda sürdürülen eğitim ise “Özel Eğitim” olarak adlandırılmaktadır.

Anayasamız devletin, bireysel farklılıklara uygun şekilde eğitim sağlamakta yükümlü olduğunu açıkça belirtmiştir. Anayasamızın 42. maddesi; “Devletin, durumları sebebiyle özel eğitime ihtiyacı olanları topluma yararlı kılacak tedbirleri alması gerektiğini” ifade eder.

Ülkemizdeki özel eğitim hizmetleri, engel gruplarına göre oluşturulmuş özel eğitim okullarında yürütülmektedir. Ayrıca, özel eğitim gerektiren öğrencilerin normal okullarda akranlarıyla birlikte eğitim görmelerine de önem verilmektedir. “Kaynaştırma” olarak tanımlanan bu uygulamaların yaygınlaştırılmasına çalışılmaktadır.

Özel eğitim kurumları, Türk Millî Eğitiminin genel amaç ve temel ilkeleri doğrultusunda özel eğitim gerektiren bireylerin;

Toplum içindeki rollerini gerçekleştiren, başkalarıyla iyi ilişkiler kuran, işbirliği içinde çalışabilen, çevresine uyum sağlayabilen, üretici ve mutlu bir vatandaş olarak yetişmelerini,
Kendi kendilerine yeterli bir duruma gelmeleri için temel yaşam becerilerini geliştirmelerini,
Uygun eğitim programları ile özel yöntem, personel ve araç gereç kullanarak ilgileri, gereksinimleri, yetenekleri ve yeterlilikleri doğrultusunda üst öğrenime, iş ve meslek alanlarına ve yaşama hazırlanmalarını amaçlar.

Bu program, özel eğitim kurumlarının ihtiyacı olan eğitim personelinin, fakültelerin ilgili programından mezun olanlarla karşılanamaması sebebiyle; sınıf öğretmenliği, çocuk gelişimi ve eğitimi, okul öncesi öğretmenliği, anaokulu öğretmenliği ile Eğitim Bilimleri Fakülteleri ve Eğitim Fakültelerinin Eğitim Programları ve Öğretim, Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme, Halk Eğitimi, Eğitim Yönetimi ve Plânlaması, Eğitim Yönetimi ve Deneticiliği bölümlerinden mezun olanların, özel eğitim sınıf ve kurumlarında görev alabilmelerine yönelik bilgi ve becerilerle donanmalarını sağlamak amacıyla hazırlanmıştır.

PROGRAMIN UYGULANMASINA İLİŞKİN AÇIKLAMALAR

1. Bu programa, fakültelerin sınıf öğretmenliği, çocuk gelişimi ve eğitimi, okul öncesi öğretmenliği, anaokulu öğretmenliği ile Eğitim Bilimleri Fakülteleri ve Eğitim Fakültelerinin Eğitim Programları ve Öğretimi, Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme, Halk Eğitimi, Eğitim Yönetimi ve Plânlaması, Eğitim Yönetimi ve Deneticiliği bölümlerinden mezun olup, sınıf öğretmeni olarak fiilen görev yapanlar katılır.

2. Bu program, eğitim bilimleri fakülteleri ile eğitim fakültelerinin özel eğitim bölümlerinde görevli öğretim üyeleri tarafından uygulanır.

3. Hazırlanan bu programda kuramsal bilgiler, kuramsal bilgilere ilişkin konular ve uygulama aşağıda belirtilen sürelerde gerçekleştirilir.

4. Hazırlanan program, fakültelerin sınıf öğretmenliği, çocuk gelişimi ve eğitimi, okul öncesi öğretmenliği, anaokulu öğretmenliği, Eğitim Bilimleri ve Eğitim Fakültelerinin Eğitim Programları ve Öğretim, Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme, Halk Eğitimi, Eğitim Yönetimi ve Plânlaması, Eğitim Yönetimi ve Deneticiliği bölümlerinden mezun olup, sınıf öğretmeni olarak fiilen görev yapanların özel eğitim okullarına atanabilmelerini sağlamak amacıyla 4 hafta (160 saat) kuramsal eğitimden oluşur.

5. Programda yer alan her bir konu, ilgili akademisyen tarafından; uygun yöntem, teknik ve araç gereçler kullanılarak, zenginleştirilmiş eğitim ortamlarında ve uygulamalı olarak verilir.

GENEL AMAÇLAR

Bu program kursiyerlerin;

1. Özel eğitimin temel ilkelerini kavramalarını,

Zihinsel engellilerin eğitimi ile ilgili bilgi ve beceriler kazanmalarını,
Özel eğitim ile ilgili öğrendiği bilgi ve becerilerini zihinsel engellilerin eğitimi ve öğretimi süreçlerinde kullanmalarını,
Zihinsel engelli bireyin eğitim sürecinde, aile eğitiminin yeri ve öneminin bilincine varmalarını,

amaçlamaktadır.

ÖZEL AMAÇLAR

Bu programı başarıyla tamamlayan her kursiyer;

1. Özel eğitim kavramının anlamını bilir.

Özel eğitim ilkelerinin bireyin gelişimindeki önemini kavrar.
Özel eğitim kurumlarının özelliklerini açıklar.
Özel eğitimde kullanılan modelleri tanır.
Özel eğitimde kullanılan modellerin çocuğunun gelişimine katkısını açıklar.
Özel eğitimle ilgili mevzuatı bilir.
Zihinsel engellilik kavramının anlamını bilir.
Zihinsel engelliliği sınıflandırır.
Zihinsel engelliliğin nedenlerini ve alınabilecek önlemleri kavrar.
Zihinsel engellilerin özel eğitim gerektirenler arasında en yaygın grup olduğunu açıklar.
Zihinsel engellilerin bilişsel, fiziksel, sosyal, dil gelişimi ile ilgili özelliklerini açıklar.
Zihinsel engellilere sunulan eğitim ortamlarını tanır.
Eğitim ortamlarını zihinsel engellilerin özelliklerine göre düzenlenmesi gerektiğini kavrar.
Zihinsel engellilerin tanılama sürecini bilir.
Eğitsel tanılamanın zihinsel engelli bireyin eğitimini plânlamadaki önemini kavrar.
Zihinsel engellilerin gelişim özelliklerine göre farklı programlar hazırlamasının gerekçelerini açıklar.
Zihinsel engellilerin eğitiminde materyal kullanımının önemini kavrar.
Ailenin özel eğitime sürekli ve aktif olarak katılması gerektiğinin önemini kavrar.
Eğitimin plânlanmasında bireyler arası farklılıkların önemli bir ilke olduğunu kavrar.
Kaba değerlendirme yapmanın kriterlerini bilir.
Performans almanın kriterlerini bilir.
Ölçüt bağımlı ölçü aracı hazırlamanın aşamalarını bilir.
Bireyselleştirilmiş öğretim programının plânlanması ve uygulaması ile ilgili ilkeleri kavrar.
Özel eğitim gerektiren bireyin performansını dikkate alarak bireyselleştirilmiş öğretim programı geliştirir.
Kavram öğretiminde kullanılan yöntemlerin uygulama biçimlerini kavrar.
Kavram öğretiminde uygun yöntemi kullanır.
Beceri öğretiminde uygun yöntemi kullanır.
İletişim becerilerinin kazandırılmasında kullanılan yöntemlerin uygulanışını kavrar.
İletişim becerileri öğretiminde uygun yöntemi kullanır.
İletişim becerilerinde çocuğun alıcı dil ve ifade edici dil becerilerinin geliştirilmesinin önemini kavrar.
Akademik bilgi ve becerilerin öğretiminde kullanılan yöntemlerin uygulanışını kavrar.
Akademik bilgi ve becerilerin öğretiminde uygun yöntemi kullanır.
Uygun yöntem ve teknikler kullanıldığında öğretimin daha kalıcı olacağının farkına varır.
Engelli çocuk sahibi olan ailelerin geçirdiği evrelerin farkında olur.
Özel eğitim sürecinde aile eğitiminin önemini kavrar.
Aile eğitiminde kullanılan yöntemleri kavrar.
Uygulamalı davranış analizi ile ilgili temel kavramların anlamını bilir.
Sınıf içinde eğitimin etkili olabilmesi için davranış problemlerinin giderilmesi gerektiğini kavrar.
Bir davranışı arttırmak için uygun teknikler kullanılmasının önemini kavrar.
Bir davranışı azaltmak için uygun teknikler kullanılmasının önemini kavrar.
Uygun tekniği kullanarak bir davranışı artırır.
Uygun tekniği kullanarak bir davranışı azaltır.
Sınıf içinde eğitimin etkili olabilmesi için problemler karşısında gerekli önlemleri alır.

KONULAR

A. Özel Eğitim Hizmetleri

1. Özel Eğitimin Tanımı

Özel Eğitimin İlkeleri
Eğitim Kurumları ve Modelleri
Özel Eğitimle ilgili mevzuat

B. Zihinsel Engelliler

Tanım
Sınıflandırma
Zihinsel Engelliliğin Nedenleri
Yaygınlık Oranları
Zihinsel Engellilerin Özellikleri

a. Bilişsel Özellikleri

b. Fiziksel Özellikleri

c. Sosyal Özellikleri

d. Dil Gelişimi Özellikleri

6. Zihinsel Engelliliğin Tanılanması

C. Zihinsel Engellilerin Eğitimi

1. Grup ve Bireysel Eğitim

2. Eğitim Ortamlarının Düzenlenmesi

3. Materyal Geliştirme

4. Kaynaştırma Eğitimi

D. Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı Geliştirme

1. Kaba Değerlendirme

2. Ölçüt Bağımlı Ölçü Aracı Hazırlama

3. Performans Alma

4. Bireysel Öğretim Programını (BÖP) Plânlama

5. Bireysel Öğretim Programını (BÖP) Uygulama

E. Zihinsel Engellilerde Kavram Öğretim Yöntemleri

1. Açık Anlatım Yöntemi

2. Basamaklandırılmış Yöntem

F. Zihinsel Engellilerde Beceri Öğretim Yöntemleri

1. İleri Zincirleme Yöntemi

2. Tüm Beceri Yöntemi

3. Tersine Zincirleme Yöntemi

G. Zihinsel Engellilerde İletişim Becerileri

1. İletişim Becerileri

2. İletişim Becerilerinin Öğretimi

H. Zihinsel Engellilerde Disiplin Alanlarının Öğretimi

1. Okuma-Yazma Öğretimi

2. Hayat Bilgisi Dersi Öğretimi

3. Türkçe Dersi Öğretimi

4. Matematik Dersi Öğretimi

5. Resim Dersi Öğretimi

6. Müzik Dersi Öğretimi

7. Beden Eğitimi Dersi Öğretimi

I. Aile Eğitimi ve Rehberliği

1. Ailelerin Engelli Çocuk Sahibi Olduğundan Geçirdiği Evreler

2. Aile Eğitiminin Önemi ve Gereği

3. Aile Eğitiminde Kullanılan Yöntemler

İ. Davranış Değiştirme

1. Davranış Analizi Yapma

2. Hedef Davranış Belirleme

3. Sağaltım Programını Hazırlama

4. Sağaltım Yapma

J. Sınıf Yönetimi

1. Sınıf İçi İletişim

2. Olumlu Sınıf Ortamı Yaratmak.

ZİHİNSEL ENGELLİLERİN EĞİTİMİNDE GÖREV ALACAK PERSONELİN

EĞİTİMİ HİZMET İÇİ KURS PROGRAMI

HAFTA	GÜN	SAATLER	SÜRE	İŞLENECEK KONULAR
1. H A F T A	PAZARTESİ		8	Özel Eğitim Hizmetleri 1. Özel Eğitimin Tanımı Özel Eğitimin İlkeleri Eğitim Kurumları ve Modelleri Özel Eğitimle ilgili mevzuat
	SALI		8	Zihinsel Engelliler 1. Tanım 2. Sınıflandırma 3. Zihinsel Engelliliğin Nedenleri 4. Yaygınlık Oranları 5. Zihinsel Engelliliğin Tanılanması
	ÇARŞAMBA		8	Zihinsel Engellilerin Özellikleri 1. Bilişsel Özellikleri 2. Fiziksel Özellikleri 3. Sosyal Özellikleri 4. Dil Gelişimi Özellikleri
	PERŞEMBE		8	Davranış Değiştirme 1. Davranış Analizi Yapma 2. Hedef Davranış Belirleme 3. Sağaltım Programını Hazırlama 4. Sağaltım Yapma
	CUMA		8	Sınıf Yönetimi 1. Sınıf İçi İletişim 2. Olumlu Sınıf Ortamı Yaratmak
2. H A F T A	PAZARTESİ		8	Zihinsel Engellilerin Eğitimi 1. Grup ve Bireysel Eğitim 2. Eğitim Ortamlarının Düzenlenmesi 3. Materyal Geliştirme 4. Kaynaştırma Eğitimi
	SAL		8	Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı (BEP) 1. Kaba Değerlendirme 2. Ölçüt Bağımlı Ölçü Aracı Hazırlama 3. Performans Alma 4. Bireysel Öğretim Programını (BÖP) Plânlama 5. Bireysel Öğretim Programını (BÖP) Uygulama
	ÇARŞAMBA		8	Zihinsel Engellilerde Kavram Öğretimi
	PERŞEMBE		8	Zihinsel Engellilerde Beceri Öğretimi
	CUMA		8	Zihinsel Engellilerde İletişim Becerileri Öğretimi

HAFTA	GÜN	SAATLER	SÜRE	İŞLENECEK KONULAR
3. H A F T A	PAZARTESİ		8	Dil-Türkçe Okuma-Yazma Öğretimi (Teorik ve Uygulamalı)
	SALI		8	Matematik Öğretimi (Teorik ve Uygulamalı)
	ÇARŞAMBA		8	Hayat Bilgisi Öğretimi (Teorik ve Uygulamalı)
	PERŞEMBE		8	Resim, Sanat çalışmaları (Teorik ve Uygulamalı)
	CUMA		8	Müzik–Jimnastik - Drama Çalışmaları (Teorik ve Uygulamalı)
4. H A F T A	PAZARTESİ		8	Zihinsel Engellilerde Aile Eğitimi
	SALI		8	Zihinsel Engellilerde Aile Eğitimi
	ÇARŞAMBA		8	Değerlendirme Vaka Tartışmaları Soru - Cevaplar
	PERŞEMBE		8	Değerlendirme Vaka Tartışmaları Soru - Cevaplar
	CUMA		8	Sınav (Sözlü ve Yazılı)