![]() |
![]() |
|||
|
OKUMA
YAZMA DERSİ İLE İLGİLİ AÇIKLAMALAR
Türkçe öğretiminde ağır düzeyde zihinsel öğrenme yetersizliği olan çocuklar için önemli bir yeri olan Okuma Yazma dersinin genel amacı çocuklara yaşamları boyunca kullanacakları okuma ve yazmanın temel becerilerini kazandırmaktır. Öğretmen bu derste çocukların Türkçe'yi doğru kullanmalarını sağlamak amacıyla düşüncelerini sözlü veya yazılı anlatma fırsatları yaratmalıdır. Okuma yazmaya hazır olma, çocukların takvim yaşından çok bireysel gelişim ve yeterlilikleriyle ilgilidir. Herhangi bir yetersizliği olmayan çocuklarda okuma yazmaya hazır olma genellikle 6 yaş civarında iken, ağır düzeyde zihinsel öğrenme yetersizliği olan çocuklarda yetersizliğin derecesine göre ileri yaşlara kadar gecikebilmektedir. Öğrenme hızları, yetersizliği olmayan akranlarından daha yavaş olan bu çocuklar diğer çocukların bir yıl içinde öğrendikleri okuma yazma becerilerini daha uzun sürede öğrenmektedirler. Okuma yazma konusundaki hazır bulunuşluk düzeyi tüm gelişim alanlarında olgunlaşmaya bağlıdır. Okuma yazma becerilerinin kazanılması çocuğun zihinsel, sosyal, duygusal ve fiziksel yönden uygun gelişim basamağına ulaşması ile mümkün olmaktadır. Ağır düzeyde zihinsel öğrenme yetersizliği olan öğrencinin okuma yazmayı öğrenmiş olması kendine güveninin artmasına ve buna bağlı olarak sosyalleşmesine katkıda bulunur, çevresini genişletir, zihinsel ve motor gelişimine yardımcı olur, yaşamını kolaylaştırır. Ağır düzeyde zihinsel öğrenme yetersizliği olan çocukların okuma yazma öğretiminde çok daha dikkatli bir hazırlık devresi gerekmektedir. Bu nedenle algının her alanında (görsel, işitsel, dokunsal) eğitim verilmeli ve çocuğun gereksinimlerine uygun yöntemler kullanılmalıdır. Çocuğun tüm yeterlilik ve yetersizlikleri belirlenmeli ve hedefler bu gelişimsel düzey temel alınarak saptanmalıdır. Ağır düzeyde zihinsel öğrenme yetersizliği olan çocukların okuma yazmada gösterecekleri başarıyı, zekâ bölümlerinin ölçüt alındığı gruba göre belirlemek doğru olmaz. Çünkü her çocuk bireysel ve çevresel özellikleriyle belirli bir gruptan çok kendisini temsil etmektedir. Bu nedenle okuma yazma çalışmaları bireysel farklılıklara göre plânlanırken aynı takvim ve zekâ yaşındaki çocukların farklı düzeylerde olduğu her zaman hatırda tutulmalıdır. Burada üzerinde durulması gereken nokta öğrencinin neleri yapamayacağı değil neleri yapabileceğidir. Türkçe okuma yazma öğretiminde öğrenilen her basamak genellikle bir sonraki basamağın ön koşuludur. Hazırlık basamağının davranışlarını öğrenemeyen bir çocuk, tümce basamağında başarısız olacak, tümce basamağının davranışlarını öğrenemeyen öğrenci de sözcük ve hece basamağında başarısız olacaktır. Bu özelliğin dikkate alınmaması başarısızlığın temel nedenlerinden biri olarak görülebilir.
Okuma yazma dersinde, öğrencilere öncelikle araç gereçler tanıtılmalı,
bunları nasıl kullanacağı ayrı ayrı öğretilmelidir. Örneğin; kalemin,
çalışma kâğıdının, defterin nasıl tutulacağı; kalemle çalışma kâğıdı ve
defter sayfası üzerinde, tebeşirle yazı tahtası üzerinde yazma ve silgi
kullanma öğretilmelidir. Bu konularda kazanılması gereken davranışların
kısa sürede tam olarak öğrenilmesi beklenmemelidir. Başlangıçta öğrencilere
ön bilgilerin ve temel becerilerin kazandırılmasına çalışılmalıdır. Sonra
kâğıt üzerinde karalamalar ve serbest çizgi çizme çalışmaları yapmaları
sağlanmalıdır. Daha sonra değişik alıştırmalarla yazma yönünün soldan
sağa doğru olduğu kavratılmalıdır. Çizgi çalışmaları plânlanırken kolaydan
zora, basitten karmaşığa doğru bir sıra izlenmelidir.Tekniğine uygun hazırlanmış
alıştırmalarla yukarıdan aşağıya, soldan sağa, eğik ve yuvarlak çizgi
çizme çalışmaları yapılmalıdır. Bu çalışmaların amacı öğrencilerin çizgileri
büyüklüklerine, açılarına, detaylarına dikkat ederek kopya edebilmeleridir.
Bu çalışmalar aynı zamanda öğrencilerin dikkatlerini yönlendirebilmelerine,
kâğıdı kullanabilmelerine ve disiplinli çalışmalarına yardımcı olur. Okuma yazma çalışmalarında çocuklara kazandırılacak tümce ve sözcüklerin onların yaşantıları ile ilişkilendirilmesi bu tümce ve sözcüklerin anlamlı duruma gelmesini kolaylaştırır. Okuma yazma etkinliği her zaman birlikte yürütülmeli, çocukların okumasını öğrendikleri tümce ve sözcükler aynı zamanda onlara yazdırılmalıdır. Çocuklar tümce ve sözcüklerin önce söylenmesini sonra okunmasını daha sonra yazılmasını öğrenmelidir. Tümcelerde harflerin büyük ve küçük yazılımlarının hepsinin geçmesine dikkat edilmelidir. Önceki tümcelerde verilen sözcüklerin daha sonra gelen tümcelerde tekrar edilmesine özen gösterilmelidir. Tümceler dil bilgisi kurallarına uygun yazılmalıdır. Önemli gün ve haftaların kutlanmasıyla ilgili yazımlarda tümcelerin bu konulara uygun sözcüklerden oluşmasına dikkat edilmelidir. Yetersizliği olmayan çocuklarda 10-15 fiş tümcesi verildikten sonra sözcük öğretimine geçilebilir. Ancak ağır düzeyde zihinsel öğrenme yetersizliği olan çocukların özellikleri göz önünde bulundurularak daha çok tekrar ya da daha çok fiş tümcesi verilmesine gerek duyulabilir. Sözcük öğretiminde tümceler içinde geçen ve tekrar edilen sözcüklere dikkat çekilmelidir. Aynı sözcükler değişik tümcelerde kullanıldığında çocuklar tanıyorlarsa tümce çözümlemesine geçilebilir. Hece öğretimine geçmek için çocukların sözcükler içinde geçen ve tekrar edilen birkaç heceyi tanıyor duruma gelmeleri gerekir. Bunun için öğretmenin sözcükleri tanıma sırasında sözcüklerdeki hecelere dikkat çekmesi gerekir. Sözcükler çözümlenirken sözcük tanıma çalışmalarına ve fiş verilmeye devam edilmelidir. Sözcük tanıma sırasında ünlülerin tanıtılması heceye geçişi kolaylaştırır. Ünlüler tanıtılırken, seçilen tümcelerdeki sözcüklerde ünlü tek kalacak biçimde ele alınmalıdır. Daha sonra ünsüzler verilmelidir. Ses evresinde önemli olan harflerin adlarını değil seslerini vermektir.
Ağır düzeyde zihinsel öğrenme yetersizliği olan çocuklarda okuma konusunda en çok yetersizlik okunanı anlama boyutunda yoğunlaşmaktadır. Okuma psikomotor ve bilişsel bir beceridir. Okumanın tam anlamıyla gerçekleşmesi için okunanların doğru seslendirilmesi ve anlaşılması gerekmektedir. Okuma çalışmaları yapılırken seçilen sözcük, tümce ve metinlerin kolay anlaşılabilmesi için öğrencilerin yaşantılarıyla yakından ilgili olmasına dikkat edilmelidir. ABECE'mizde bulunan tüm harflerin metinlerde gereği kadar tekrarlanmasına özen gösterilmelidir.
GENEL AMAÇLAR
Bu programı başarıyla tamamlayan her öğrenci;
1. Yazı araç gereçlerini tanır.
Amaç
1. Yazı araç gereçlerini tanır. Amaç
2. Kalemi kuralına uygun olarak tutar. Amaç
3. Yazı araç gereçlerini kullanır. Amaç
4. Yazı araç gereçlerini temiz ve düzenli kullanmaya özen gösterir. Amaç
5. Çizgi çalışmaları yapar. Amaç
6. ABECE'mizdeki harfleri kuralına uygun yazma çalışmaları yapar.
Amaç
7. Tümce okuma çalışmaları yapar. Amaç
8. Tümce yazma çalışmaları yapar. Amaç
9. Tümceyi sözcüklerine ayırır. Amaç
10. Sözcük okuma çalışmaları yapar. Amaç
11. Sözcük yazma çalışmaları yapar. Amaç
12. Sözcüklerden yeni tümce oluşturur. Amaç
13. Sözcüğü hecelerine ayırır. Amaç
14. Hece okuma çalışmaları yapar. Amaç
15. Hece yazma çalışmaları yapar. Amaç
16. Hecelerden yeni sözcük oluşturur. Amaç
17. Ses okuma çalışmaları yapar. Amaç
18. Ünlüleri kavrar. Amaç
19. Ünsüzleri kavrar.
Amaç
20. Okuma kurallarına uyar. Amaç
21. Kuralına uygun metin okuma çalışmaları yapar.
Amaç
23. Kendinin ve yakın çevresindeki kişilerin adlarını yazma çalışmaları Amaç
24. Yazım kurallarına uyar. KONULAR
A.
Yazı Araç Gereçlerinin Tanıtımı
A.
Tümce B.
Sözcük C.
Hece Ç.
Sesler
A.
Okuma ile İlgili Kurallar
A.
Kendinin ve Yakın Çevresindeki Kişilerin Adlarının Yazılması
Programda yer alan amaç ve davranışların öğretimi için öğrencilerin performansı önceden belirlenir. Becerilerde performans düzeyi belirlenirken öğrencinin, becerinin her bir basamağını bağımsız olarak gerçekleştirip gerçekleştiremediğine ya da hangi ipucu verildiğinde gerçekleştirebildiğine bakılır ve performans kayıt tablosuna kaydedilir. Performans belirlenmesi için yapılan çalışma ve buna ilişkin hazırlanan kayıt tablosu günlük plân formatı dışındadır. Dersin Adı : Okuma Yazma Süre : 40 dakika Konunun Adı : Harflerin Yazılması Yöntem ve Teknikler : Tüm Beceri Öğretim Materyalleri : Boya kalemleri, çalışma kâğıtları.
2. Çalışma Kâğıdı Amaç:
ABECE'mizdeki harfleri kuralına uygun yazma çalışmaları yapar.
Davranışlar 1. Satır aralığına büyük harfleri (L) yazar. Çocukların önceden belirlenmiş performansları dikkate alınarak bu derste kazandırılması gereken davranışlar çocukların adları belirtilerek yeniden yazılır. Beceri öğretim sürecinde kullanılan ipuçları sistemli bir şekilde geri çekilmelidir. Çocukların beceriyi bağımsız olarak yapabilmeleri (ipuçlarının geri çekilmesi) birden fazla oturum yapılmasını gerektirebilir. Bu nedenle aşağıda ilk iki oturumun öğretim sürecine yer verilmiştir.
Can
: 2.a. Tam sözel ipucu verildiğinde kalemi harfin başlangıç noktasına
II.
OTURUM
Öğretmen masaları yarım ay şeklinde düzenleyerek çalışma ortamını hazırlar. Öğretim sırasında öğrencileri daha iyi kontrol edebilmek için hangi öğrencinin hangi masaya oturması gerektiğini belirler (Performansları aynı olan Canan ve Cem yan yana, Can da Cem'in yanına). Öğretim sırasında kullanacağı çalışma kâğıtlarını ve boya kalemlerini kendi masasının üzerine koyar. Ders sırasında kullanacağı pekiştireçleri belirler.
Öğretmen, öğrencileri belirlediği oturma düzenine göre oturtur. Daha sonra öğrencilere "Şimdi sizlere çalışma kâğıtları ve boya kalemleri vereceğim. Harf çizme çalışması yapacağız. Ancak ben dur dediğimde duracaksınız, bekle dediğimde bekleyeceksiniz, devam et dediğimde devam edeceksiniz" der. Can'a 1. çalışma kâğıdını, Cem ve Canan'a 2. çalışma kâğıdını verir. Sonra Canan'ı yanına çağırır ve boya kalemlerini dağıtmasını, sonra yerine oturmasını söyler.
Öğretmen, Can'ın yanına giderek "Kesik çizgilerin üzerinden çiz." ana yönergesini verdikten hemen sonra "Kalemi harfin başlangıç noktasına koy." diyerek tam sözel ipucu verir. Can kalemi harfin başlangıç noktasına koyduğunda bu tepkisini pekiştirir. Can'a "Şimdi bekle." diyerek, Cem ve Canan'ın yanına gider onlara "Başlangıç noktası belirtilen harfi satır aralığına çizin." ana yönergesini verir. Cem ve Canan bağımsız olarak kalemi harfin başlangıç noktasına koyduklarında bu tepkilerini pekiştirir ve hemen "Satır aralığına yukarıdan aşağıya doğru dik çizgi çizin." diyerek tam sözel ipucu verir. Öğretmen Cem ile Canan'ın doğru tepkilerini pekiştirir ve "Şimdi bekleyin." diyerek Can'ın yanına gider. Can'a "Kesik çizgilerin üzerinden yukarıdan aşağıya doğru dik çizgi çiz." diyerek tam sözel ipucu verir. Can kesik çizgilerin üzerinden, yukarıdan aşağıya doğru dik çizgi çizdiğinde bu tepkisini pekiştirir. Can'a yine beklemesini söyleyerek Cem ve Canan'ın yanına gider. Öğretmen Cem ve Canan'a "Dik çizginin bittiği noktadan sağa doğru yatay çizgi çizin." diyerek tam sözel ipucu verir. Cem ve Canan dik çizginin bittiği noktadan sağa doğru yatay çizgi çizdiklerinde bu tepkilerini pekiştirir. Cem ve Canan'a beklemelerini söyleyip, Can'a "Kesik çizgilerin üzerinden dik çizginin bittiği noktadan sağa doğru yatay çizgi çiz." diyerek tam sözel ipucu verir. Can'ın tepkisini pekiştirir. Öğretmen II. oturuma geçerek öğrencilerle çalışmaya devam eder. Can'a "Kesik çizgilerin üzerinden çiz." ana yönergesini verdikten sonra "Kalemi koy." diyerek yarım sözel ipucu verir. Can kalemi harfin başlangıç noktasına koyduğunda bu tepkisini pekiştirir. Can'a "Şimdi bekle." diyerek, Cem ve Canan'ın yanına gider. Onlara "Başlangıç noktası belirtilen harfi satır aralığına çizin." ana yönergesini verir. Cem ve Canan bağımsız olarak kalemi harfin başlangıç noktasına koyduklarında bu tepkilerini pekiştirir. Sonra "Satır aralığına dik çizgi çizin." diyerek yarım sözel ipucu verir. Cem ve Canan satır aralığına dik çizgi çizdiklerinde bu tepkilerini pekiştirir. Cem ve Canan'a beklemelerini söyler. Öğretmen Can'a "Kesik çizgilerin üzerinden dik çizgi çiz." diyerek yarım sözel ipucu verir. Can kesik çizgilerin üzerinden dik çizgi çizdiğinde bu tepkisini pekiştirir. Can'a beklemesini söyler. Öğretmen daha sonra Cem ve Canan'a "Dik çizginin bittiği noktadan yatay çizgi çizin." diyerek yarım sözel ipucu verir. Cem ve Canan'ın doğru tepkilerini pekiştirir. Cem ve Canan'a "Aferin size, çok dikkatli çalıştınız. Şimdi kalemlerinizi bırakın." der. Öğretmen Can'a "Kesik çizgilerin üzerinden yatay çizgi çiz." diyerek yarım sözel ipucu verir. Can da çalışmasını tamamladığında bu tepkisini de pekiştirir ve dersin sunumunu tamamlar.
Öğretmen öğretim sonunda öğrencilerin, becerinin her bir basamağını bağımsız yapıp yapamadıklarını ya da hangi ipucuyla yapabildiklerini kaydeder. Öğrenciler beceriyi bağımsız olarak yapabilir duruma gelene kadar diğer ders saatlerinde de bu beceriyi çalışmaya devam eder. |
||||
![]() |
![]() |