ÜSTÜN VE ÖZEL YETENEKLİLERİN EĞİTİMİ

GİRİŞ

Milletlerin en büyük güç kaynağı yetişmiş, nitelikli insan gücüdür. Ülkenin kalkınmasında fen, edebiyat, sanat, ekonomi, ticaret, politika vb. alanlarda önderlik edecek liderler üstün veya özel yetenekli çocuklar arasından çıkmaktadır.

Üstün veya özel yetenekli çocukların yeteneklerini geliştirerek kapasitelerini en üst kullanmalarını sağlamak ülkemizin bugünü ve geleceği açısından büyük önem taşımaktadır.

Geçmişe ve günümüze baktığımızda toplumlara yön veren, çağları açıp kapayanların pasif çoğunluğun değil liderlik ve yaratıcılık gibi özelliklere sahip olan aktif azınlık dediğimiz üstün veya özel yetenekli kişilerin olduğunu görmekteyiz.

Üstün veya özel yetenek, kişilerin başarılı bilim ve iş adamı olmaları için belki gerekli, fakat asla yeterli değildir. Üstün veya özel yetenek başarıyı etkileyen diğer faktörlerle uygun bileşim oluşturduğu zaman kişiler için bir güç kaynağı haline dönüşür. Aslında üstün veya özel yetenekliler ciddi bir risk grubudur. Eğer yüksek zihinsel potansiyelleri uygun şekilde geliştirilip yönlendirilebilirse, başarılı birer fert olarak ülkemize ve insanlığa önemli hizmetlerde bulunabilirler; aksi halde kendileriyle barışık olmayan aile ve toplum için sorunlu grup haline dönüşmeleri ihtimali oldukça yüksektir.

Bu sebeple üstün veya özel yetenekli çocukların özelliklerini ve ihtiyaçlarını bilmeye ve bunlara karşı ailelerin sergileyeceği davranışların neler olması gerektiğinin bilinmesine ve özel öğrenme ihtiyaçlarına cevap verecek ve öğrenme hızlarına uyum sağlayacak eğitim modellerinin geliştirilmesine ihtiyaç vardır.

İlköğretim çağına gelinceye kadar bir çocuğu yetiştirmede en önemli görev hiç kuşkusuz aileye düşmektedir. Aileler için sürekli değişen gelişen dünyada durmadan çoğalan zorluklar ve problemlerle mücadele etmenin yanı sıra üstün veya özel yetenekli bir çocuğa sahip olması durumunda görev ve sorumluluğu bir kat daha artmaktadır. Çünkü çoğu kimseler üstün veya özel yetenekli çocukların yadırgatıcı yabansı davranışlara sahip olacaklarını sanırlar. Şimdiye kadar kuşaklar boyunca üstün veya özel yetenekli çocukları hep imrenme, korku ve aşağılama duygusuyla karışık bir tutum içerisinde ele almış, onlar üzerinde düşünmüşüzdür.

Üstün veya özel yetenekli çocuklarımızı daha fazla yitirmemek, feda etmemek için ilk işimiz onlar hakkında etraflıca bilgi edinmek olmalıdır.

“Uygar dünyada yerimizi korumayı sağlamlaştırmayı istiyorsak yeteneğin her zerresine, zekanın her kıvılcımına ve maharetin en küçük ışığına bile ihtiyacımız vardır.”

ÜSTÜN VEYA ÖZEL YETENEKLİ ÖĞRENCİLERİN EĞİTİMİ

TARİHÇE

Cumhuriyet döneminde üstün veya özel yetenekli öğrencilerin eğitimi için çeşitli düzenlemeler yapılmış ve kanunlar çıkarılmıştır. 1960 öncesi düzenlemeler daha ziyade bireysel niteliktedir. Ancak, 1960’lı yıllarda özel üst sınıfların açılmasıyla üstün veya özel yetenekli öğrencilerin eğitimi daha kapsamlı bir şekilde ele alınmıştır. Ciddi problemlerin ortaya çıkması üzerine, İlkokulların bünyesindeki özel üst sınıf uygulamasına son verilmiştir.

GEREKÇE

İlgi, yetenek ve statü farkı gözetmeksizin, tüm öğrencilerin okul hayatlarının bir bölümünde ortak öğrenim yaşantılarını paylaşmaları; demokratik değerlerin gelişimi sayesinde insanlığın elde ettiği önemli bir kazanımdır. Bugün bütün ülkelerin ilköğretim okullarında bazı ülkelerin ise ilköğretim ve orta öğretim okullarında öğrenciler ortak öğrenim yaşantılarını paylaşırlar. Söz konusu öğrenim süresince ilgi ve yeteneklerine göre farklılaştırılmamış müfredat programlarını izlerler.

Bireylere toplum içinde birlikte yaşama bilincinin kazandırılması ve demokratik değerlerin geliştirilmesinde son derece faydalı ve vazgeçilmez olan bu uygulamanın sıra dışı öğrencileri mağdur ettiği gerçeği göz ardı edilemez. Çünkü, bu uygulamada müfredat programları ortalama öğrencilerin normal çalışmayla başarabilecekleri düzeyde hazırlanır. Ortalamanın altındaki öğrenciler fazla çalışma ile başarılı olabilirler. Ama bu programlar ciddi öğrenme güçlüğü olanlarla, üstün veya özel yetenekliler gibi sıra dışı iki grubun ihtiyaçlarına cevap veremez.

Ciddi öğrenme güçlüğü olanlar özel eğitim okullarında eğitime alınmaktadırlar. Okul öncesi, ilköğretim ve ortaöğretim çağındaki üstün veya özel yetenekli öğrenciler için ülkemizde pek fazla bir şey yapıldığı söylenemez. Orta öğretimde ise Fen Liseleri ve Anadolu Güzel Sanatlar Liseleri gibi üstün veya özel yetenekli öğrencilerin devam edeceği okul türleri vardır. Bunlara rağmen eğitim sistemimizin en fazla mağdur ettiği grubun üstün veya özel yetenekliler olduğu söylenebilir.

Üstün veya özel yetenek, kişilerin başarılı bilim veya iş adamı olmaları için belki gerekli fakat; asla yeterli değildir. Üstün veya özel yetenek başarıyı etkileyen diğer faktörlerle uygun bileşim oluşturduğu zaman kişiler için bir güç kaynağı haline dönüşür. Aslında üstün veya özel yetenekliler ciddi bir risk grubudur. Eğer üstün veya özel yeteneklilerin bu potansiyelleri uygun şekilde geliştirilip yönlendirilebilirse; başarılı birer fert olarak ülkemize ve insanlığa önemli hizmetlerde bulunabilirler. Aksi halde kendisi ile barışık olmayan, aile ve toplum için “sorunlu grup” haline dönüşmeleri ihtimali oldukça fazladır.

Bu sebeple; üstün veya özel yeteneklilerin özel öğrenme ihtiyaçlarına cevap verecek ve öğrenme hızlarına uyum sağlayacak eğitim modellerinin geliştirilmesine ihtiyaç vardır.

Üstün veya özel yeteneklileri, öğrenme özellikleri açısından “normal” kabul edilen akranlarından ayırarak özel sınıf veya ayrı bir okulda eğitime alma gibi bir zamanlar ülkemizde de yapılan uygulamaların soruna çözüm olmaktan ziyade daha büyük sorunlara kaynaklık ettiği ortaya çıkmıştır. Bunun yerine üstün veya özel yetenekli öğrencilerin normal akranlarıyla birlikte eğitim görürken bireysel yeteneklerinin farkında olmalarını ve kapasitelerini geliştirerek en üst düzeyde kullanmalarını sağlayacak ve özel öğrenme ihtiyaçlarına cevap verecek eğitim yöntemlerinin geliştirilmesi ile ek imkanların sunulması daha sağlıklı bir yaklaşım olarak kabul edilmektedir.

Böyle bir modelin öğrencilerin okul eğitimlerine ilave olarak devam ettikleri kurslarda verilen eğitimden farklı bir eksene oturtulması da gerekir. Kısaca ihtiyaç duyulan model, öğrencilerin destek veya tamamlama kurslarında aldıkları eğitimden çok farklı olmalıdır.

Üstün veya özel yetenekli öğrenciler ilgi duydukları alanlardaki bilgiyi yaratıcılıklarını kullanabilecekleri düzeyde almak isterler. Halbuki okul öncesi, ilköğretim ve ortaöğretim programlarında konular genelde bilgi ve kavrama düzeyinde işlenir. Tamamlama ve destek kursları da okul programlarının tekrarı mahiyetinde olduğundan, bu programlar üstün veya özel yeteneklilerin özel öğrenme ihtiyaçlarını karşılayamaz. Geliştirilecek model; bu ihtiyaçlara cevap vermeli, öğrencilerin bireysel yeteneklerinin farkında olmalarını ve kapasitelerini geliştirerek en üst düzeyde kullanmalarını sağlamaya odaklanmalıdır.

PROBLEM

Okul öncesi, ilköğretim ve ortaöğretim programları ile kapasitelerini tam olarak kullanamayan üstün veya özel yetenekli öğrenciler, farklı davranış biçimleri sergilemektedir. Bunların bazıları şunlardır:

« Öğretmen tarafından anlatılan konuyu hemen kavrayan öğrencinin, konunun tekrarı sırasında arkadaşlarını rahatsız ederek sınıfta huzursuzluk çıkarması,

« Dersle ilgilenmiyormuş gibi görünerek arkadaşlarının konsantrasyonunu bozması,

« Farklı konularda sorular yönelterek, sınıf seviyesinin üstünde tartışmalar açmaya çalışması,

« Grup çalışmalarında gruba uyum sağlayamaması,

« İçine kapanması,

« Yaratıcılığını ve hayal gücünü kullanamaması,

« Kapasitesini okul dışında değerlendirmesi ve okula karşı ilgisinin azalması,

ve bunun gibi.

Yukarıda sayılan davranışlar nedeniyle bazen üstün veya özel yetenekli öğrencilerin öğretmenleri tarafından uyumsuz, problemli hatta başarısız olarak değerlendirildikleri bilinmektedir.

Bunların yanında;

« Okul öncesi, ilköğretim ve ortaöğretim programlarının üstün veya özel yetenekli öğrencilerin bireysel yeteneklerini fark etmelerine ve kapasitelerini geliştirerek kullanmalarına yönelik olmayışı,

« Kapasitelerini okul dışı eğitim faaliyetleri ile değerlendirmeye çalışan öğrencilerin önündeki hemen hemen tek imkanın bir üst öğrenime hazırlık kurslarına devam etme seçeneğinin olması, ancak söz konusu bu kursların da öğrencileri sınavlara hazırlamak amacıyla düzenlenmiş olması, öğrencilerin yaratıcılıklarının gelişmesine ve bu suretle doyum sağlamalarına hizmet etmemesi,

« Müfredat programlarının üretim ve hizmet sektörlerindeki gelişmeye ve ihtiyaca ayak uyduramaması, iş hayatının aradığı nitelikli insan gücü ihtiyacına cevap verememesidir.

Normal eğitimden yararlanamayan veya kısmen yararlanabilen çocuklar için bu alanda yetiştirilmiş özel eğitimciler tarafından özel araç, gereç ve programlar kullanılarak gerçekleştirilen bir eğitimdir.

NEDEN BİLİM VE SANAT MERKEZİ (BİLSEM)

Ülkemizde eğitimin, üretim ve hizmet sektörlerindeki gelişmeye ve ihtiyaca ayak uyduramadığı bilinen bir gerçektir. Eğitim sistemimizin yakın gelecekte endüstrinin insan kaynağı ve nitelikli beyin gücü sorununu çözemeyeceğini görmek pek zor değildir.

Bir yandan üstün veya özel yetenekli çocuklara ve gençlere, yeteneklerini geliştirme fırsatını sunamamak, öte yandan endüstrinin işe yarar insan ihtiyacına cevap verememek, eğitim sistemimizin içerisindeki kaygı yaratan bir boşluk haline gelmiştir.

Bu noktalardan hareketle kuruluşuna başlanan (BİLSEM);

Okul öncesi, İlköğretim ve Orta öğretim çağındaki öğrencilerin üstün veya özel yeteneklerini geliştirerek bilimsel düşünme ve davranışlarla estetik değerleri birleştiren, üretken, problem çözen bireyler haline gelmelerini, onlara gerçek yaşamda öğrenme fırsatları ve özel eğitim aktiviteleri yoluyla sağlayan bir eğitim kurumudur.

Merkez; öğrencilerde aşağıdaki yetenekleri geliştirmeyi amaçlar:

v Pratik ve gerçek yaşamdaki sorunları çözebilmek,

v Güncel yaşamın işlevi, süreçleri ve gerçekleri hakkında gerçekçi düşünebilmek,

v Günlük yaşamdaki sorunlarla, bütün yönleri ile başa çıkabilmek, yenilikçi öneriler, alternatif süreçler, yeni çözüm yolları yaratabilmek,

v Çeşitli iş alanlarındaki gereksinimlerin ve sorunların farkında olabilmek ve yenilikçi fikirler, teknikler, araçlar önerebilmek ve geliştirebilmek,

v Problemleri ihtiyaç analizi, planlama, bütçe hazırlama, uygulama ve değerlendirme aşamalarından geçen ‘PROJE’ler hazırlayarak çözebilmek,

v Estetik değerler ile bilimsel düşünmeyi birleştirerek sorun çözmenin değerini anlayabilmek ve pratik gereksinimler için yaratıcı çözümler geliştirebilmek.

Merkezin işlevi yakın çevrenin her türlü üretim, yapım, teknoloji, bilim, sanat ve hizmet ihtiyacına yönelik proje geliştirmek ve projeleri yaşama geçirmek olacaktır. Gerçek yaşam ve sorun durumlarını ilgililerle birlikte teşhis etmek, çözüm önerileri üretmek, bunları uygulamak ve değerlendirme raporlarını yazmak gibi aşamalardan oluşan proje çalışmaları hem “yaparak, yaşayarak öğrenmeye” olanak verecek hem de endüstrinin genç yeteneklerden yararlanmasına fırsat hazırlayacaktır.

ÇÖZÜME ATILAN ÖZGÜN BİR ADIM

Gelişmiş ülkeler ileri teknolojilerini genç yaştaki koşullandırılmamış beyin gücüyle geliştirmektedir. NASA programlarında 9-10 yaşlarındaki dahi çocukların yaratıcılıkları değerlendirilmektedir. BİLSEM bu konuda atılan ilk adım olacaktır.

Merkez de öğrencilerin bir araya gelişini belirleyen ana ölçüt yaş grupları değil, yetenek ve ilgi gruplarıdır.

Yöntem olarak, öğretmenlerin öğrencilere “öğretmesi”nden ziyade gençlerin kendi seçecekleri projeler etrafında kendilerinin geliştirdikleri çözümü uygulamaları ve bu süreç içerisinde öğrenmeleri esas alınacaktır. Böylece gençler bir uzmanın liderliğinde, planlama, uygulama ve değerlendirme aşamalarını yaşayarak üretken, sorun çözen, yaratıcı düşünebilen ve iş yapan bireylere dönüşecektir. Milli Eğitim Bakanlığı, üretime dönük, endüstri, tarım ve hizmet sektörleri ile bilim ve sanatı bir araya getiren böylesine dinamik bir süreci ilk kez başlatmaktadır.

Ayrıca projelerin içeriği bir yana, proje hazırlamayı bilmek bile ülkemizin bir ihtiyacı durumundadır.

	TANIMI:		Okul öncesi, İlköğretim ve Orta öğretim çağındaki üstün veya özel yetenekli öğrencilerin, bireysel yeteneklerinin farkında olmalarını ve kapasitelerini geliştirerek en üst düzeyde kullanmalarını sağlamak amacıyla açılan bağımsız Özel Eğitim kurumudur.
	AMACI :		Okul öncesi, İlköğretim ve Orta öğretim kurumlarına devam eden üstün veya özel yetenekli öğrencilerin bilimsel düşünce ve davranışlarla estetik değerleri birleştiren, üretken, problem çözen bireyler olarak yetişmelerini sağlamaktır.
	MİSYONU:		Hedef kitlesindeki öğrencilerden zeka, yaratıcılık, sanat, liderlik kapasiteleri veya özel akademik alanlarda yaşıtlarına göre yüksek düzeyde performans gösteren ve konunun uzmanları tarafından üstün veya özel yetenekli olduğu belirlenen öğrencilere yaşantısal bir eğitim vermek.
	VİZYONU:		Hedef kitlesindeki üstün veya özel yetenekli öğrencilerin, bireysel yeteneklerinin farkında olmalarını ve kapasitelerini geliştirerek en üst düzeyde kullanmalarını sağlamak.
İLKELERİ:		1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.		Merkez, üstün veya özel yetenekli liderlik ruhu ve yaratıcılık özellikleri olan öğrencilerin ihtiyaçlarına cevap verecektir. Yaparak yaşayarak proje temelli öğrenme esastır. Gerektiğinde bireysel eğitim yapılır. Öğrencinin özel yeteneğinin geliştirilmesi yanında sosyal ve duygusal gelişimi bir bütünlük içinde ele alınır. Öğrencilere Merkezde aldıkları eğitim sebebi ile üst öğrenim kurumlarına giriş veya diğer konularda herhangi bir ayrıcalık tanınmayacaktır. Merkezde verilecek eğitim, öğrencilerin örgün eğitim kurumlarındaki eğitimini aksatmayacak ve alternatif teşkil etmeyecek şekilde planlanır. Merkez giderleri sponsorlar (gönüllü kişi, kurum ve kuruluşlar), devlet ve öğrenci velilerinin katılımıyla sağlanacaktır.

1- YÖNETİM

a- Müdür

b- Müdür Yardımcısı

c- Merkez Yürütme Kurulu

d- Onur Danışma Kurulu

2- BİLİM ETKİNLİKLERİ BİRİMİ

3- SANAT VE SPOR ETKİNLİKLERİ BİRİMİ

4- DESTEK ETKİNLİKLERİ BİRİMİ

5- ARŞİV, KÜTÜPHANE VE DOKÜMANTASYON BİRİMİ

6- REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMA BİRİMİ

a- Rehber Öğretmen

b- Özel Eğitim Öğretmeni

c- Çocuk Gelişimi Öğretmeni

d- Sınıf Öğretmeni

ÜSTÜN VEYA ÖZEL YETENEKLİ ÇOCUK:

Zeka, yaratıcılık, sanat, liderlik kapasitesi veya özel akademik alanlarda yaşıtlarına göre yüksek düzeyde performans gösteren ve bu tür yeteneklerini geliştirmek için okul tarafından sağlanamayan hizmet veya faaliyetlere gereksinim duyan çocuklardır.

Üstün veya Özel yeteneklilik dört temel insan özelliği arasındaki etkileşimden oluşur.

Bunlar;

1- Ortalamanın üstünde yetenek düzeyi,

2- Yüksek düzeyde görev sorumluluğu,

3- Yüksek düzeyde yaratıcılık,

4- Yüksek düzeyde motivasyondur.

ÜSTÜN VEYA ÖZEL YETENEKLİ ÇOCUKLARIN ÖZELLİKLERİ:

1- Gelişimin tüm alanlarında yaşıtlarının ilerisindedirler.

2- Erken yürür, erken konuşur, okumayı erken yaşta öğrenirler.

3- Sürekli soru sorarlar, meraklıdırlar.

4- Zihinsel ve fiziksel olarak büyük bir enerjiye sahiptirler.

5- Ayrıntılara olağanüstü dikkat ederler.

6- Öğrenme ve bilgiye sürekli açlık duyarlar.

7- Zengin sözcük hazinesine sahiptirler. Kelimeleri doğru telaffuz ederler, yerli yerinde kullanırlar ve akıcı bir konuşmaları vardır.

8- Çabuk öğrenme, kavrama ve akılda tutma özellikleri vardır.

9- Uzun süre dikkatlerini bir konu üzerinde yoğunlaştırabilirler.

10- İlgi alanları geniştir.

11- Karmaşık problemler çözmekten hoşlanırlar.

12- Sorumluluk duyguları kuvvetlidir. Sorumluluk almayı çok ister ve bunu yerine getirmekten hoşlanırlar.

13- Gözlem güçleri vardır.

14- Genelleme ve soyutlama yaparak bilgilerini başka alanlara aktarabilirler.

15- Sebep-sonuç ilişkisine ilgi duyarlar.

16- Yaratıcılık ve mucitlik özellikleri vardır.

17- Azimli ve sebatlıdırlar.

18- Kendilerine güvenleri tamdır.

19- Espri yetenekleri vardır.

20- Duyarlıdırlar, başkalarına karşı empati duyarlar.

21- Güçlü bir konsantrasyona sahiptirler.

22- Liderlik özellikleri vardır.

23- Amaçlarına ulaşmaktan ve başarıdan zevk duyarlar.

24- Orijinal ve eleştirel düşünceye sahiptirler.

25- Başkalarıyla kolayca işbirliği yaparlar.

26- Alçak gönüllüdürler, başkalarına yardım etmekten hoşlanırlar.

27- Çalışkandırlar.

v Ancak bütün bu özellikler her çocukta bulunmaz.

ÜSTÜN YETENEKLİ ÖĞRENCİ KİMDİR?

Üstün yetenekli öğrenci, yaşıtlarına göre daha hızlı öğrenen, sınıf arkadaşlarının istediği veya ihtiyaç duyduğundan daha derin ve geniş ilgi alanlarına sahip, karmaşıklıktan (zorluktan) hoşlanan, soyut fikirleri anlayan, kendisisin seçtiği konuda veya ilgi alanlarında bağımsız çalışmayı seven çocuklardır.

Bu tip çocuklar, başarılı oldukları alanda yüksek performans ve potansiyel kabiliyetlerini tek başına veya birleştirerek kendilerini gösterirler.

ÜSTÜN VEYA ÖZEL YETENEKLİ ÇOCUKLARDA;

A-Müzik Alanındaki Yetenek Özellikleri

1- Ritim ve melodiye diğer çocuklardan fazla tepkide bulunur.

2- Müzikle çok ilgilidir. Plak, kaset dinler. Nerede müzik etkinliği varsa ona katılmak ister.

3- Müzik parçaları yapmaya büyük istek ve çaba gösterir.

4- Başkaları ile şarkı söylerken onlara uymaktan hoşlanır.

5- Yaşıtlarına, duygu ve düşüncelerini anlatmak için sık sık müziği araç olarak kullanır.

6- Çeşitli müzik aletleri ile ilgilenir, onları çalmayı dener.

7- Müzisyenler, şarkıcılar ve müzik parçaları ile ilgili koleksiyonlar yapar.

8- Dinlediği müzik parçasını kısa zamanda öğrenir, anlamlı ve uygun şekilde söyleyebilir.

B-Resim Alanındaki Yetenek Özellikleri

1-.Çeşitli konularda çizimler yapar.

2- Resimler, planlar, resimlere derinlik verir ve parçalar arasında uygun oranlar kullanır.

3- Resim çalışmalarını ciddiye alır ve resim yapmaktan haz duyar.

4- Diğer çocukların yaptığından değişik çizimler yapar.

5- Resim yapma, çizme ve boyama için çok zaman harcar.

6- Resmi kendi yaşantılarını ve duygularını ifade etmek için başarılı olarak kullanır.

7- Diğer insanların, sanat-resim çalışmalarına ilgi duyar.

8- Diğerlerinin eleştirilerinden hoşlanır ve içlerinden yeni şeyler öğrenir.

9- Çamurdan, sabundan, plastirinden vb. yumuşak gereçlerle üç boyutlu şeyler yapmaya özel ilgi gösterir.

C- Fen Alanındaki Yetenek Özellikleri:

1- Okur ve Fen Raporlarını yorumlayarak bir ilgi zemini oluşturur.

2- Fen Bilgisi konusunda otorite olan kaynakları tarar.

3- Fikir ve hipotezleri test etmeye yönelik deneyler yapar.

4- Fen ve teknik araçları kullanabilir ve bunlara vakıf olur.

5- Yerinde ve yeterli veri seçer.

6- Verilerden geçerli çıkarımlar yapar ve tahminlerde bulunur.

7 Problem çözmede kullanılan teknik ve süreçlerin altında yatan varsayımları tanır ve değerlendirir.

8- Fikirleri hem niceliksel hem de niteliksel ifade edebilir.

9- Fen Bilgisini toplumsal değişim için kullanır ve uygular.

10- Bilinen gerçek ve kavramlardan yeni ilişki ve fikirler oluşturur.

11- Bilimsel gözlem, veri toplama ve yorum yapma becerileri vardır.

12- Problemlere yönelik duyarlılığa, yeni fikirler geliştirme yeteneğine, değerlendirme yeteneğine sahiptir.

13- Devamlı meraklıdır.

14- Tutarsızlıkların tespitinde tetiktir.

15- Yüksek düzeyde mekanik düşünmeye sahiptir.

16- Uzay ilişkilerine ilgi duyar.

17- Planlama ve iletişim yeteneğine sahiptir.

18- Öğrenme ve bilgiye sürekli açlık duyar.

19- Çabuk öğrenir, kavrar, akılda saklar.

20- Genelleme ve soyutlama yaparak elindeki bilgiyi diğer alanlara aktarabilir.

21- Kararlı ve sabırlıdır.

22- Yaratıcıdır.

23- Düşünceleri ve nesneleri sistematik biçimde bir araya getirebilir.

24- Sorgulamalarında“ne”,“nasıl”,“neden” sorularının ötesine ulaşmaya çalışır.

25- Kendine güvenir, kendi başına bir iş üstlenebilir.

26- Yaşıtlarına göre alışılmışın dışında nitelikli ürün ortaya koyar.

27- Birbirini takip eden konular ve olaylar dizisi karşısında bir sonraki adımı takip edebilir.

28- Bir alanda öğrendiği konu ile başka bir alanda öğrendiği konu arasında mantıklı ilişkiler kurabilir.

29- Olaylar arasındaki bağıntıları, neden-sonuç ilişkilerini ve benzerlikleri yaşıtlarından daha çabuk ayırt edebilir.

30- Öğrendiklerini yeni ve farklı alanlarda kullanabilir.

31- Çeşitli konularda mantıklı eleştiri getirebilir.

32- Bir kez öğrendiğini kolay kolay unutmaz.

33- Kimsenin aklına gelmeyecek sorular sorar.

34- Bir cümlede ya da sözde, doğrudan bildirilmeyen, kastedilen anlamları bulup çıkarabilir.

35- Sorun çözümünde karmaşık yöntemler kullanabilir.

36- Yetişkin denetimi olmaksızın bir proje, deney üzerinde çalışabilir.

37- Arkadaşlarının etkinliklerini örgütleyip planlayabilir.

38- Yeni deneyler yapmaya isteklidir.

D- Matematik Alanındaki Yetenek Özellikleri:

1- Verilerin ele alınmasında, düzenlenmesinde göze çarpan yeteneğe sahiptir.

2- Zihinsel çevikliğe sahiptir.

3- Orijinal yorumlar yapar.

4- Fikirlerin iletilmesinde göze çarpan yeteneğe sahiptir.

5- Göze çarpan genelleme yeteneği vardır.

6- Yazılı iletişimden ziyade sözlü iletişimi tercih eder.

7- Aynı problem çözümüne yönelik değişik yöntemleri kullanır.

8- Olağan dışı Matematiksel işlemler yapar.

9- Gayret gerektiren olağan dışı problemler sorar.

10- Uygulamaya, analize, senteze ve değerlendirmeye odaklanır.

11- Problemi kısa sürede çözer.

12- Matematiği başka kategorilere entegre edebilir.

13- İlgisiz gibi görünen işlemler arasında ilgi kurar.

14- Yanlış ve doğruyu seçme güçleri fazladır.

15- Yaşıtlarının çözemediği zor problemleri çözebilir.

E- Sosyal Alandaki Yetenek Özellikleri:

1- Yaşına göre kavramsal olarak ilerlemiştir.

2- İleri düzey, teknik bilgi birikimine yada çok özel bilgilere sahiptir.

3- Güç veya karmaşık işlerden hoşlanır.

4- Bağımsız projeler için yüksek standartlar belirler.

5- Sınıf arkadaşları tarafından yeni fikir ve bilgilerin kaynağı olarak görülür.

6- Sınıf arkadaşları tarafından bir grup stratejicisi yada organizatörü olarak görülür.

7- İnsan ilişkilerinde mizahı görür ve kendi kendine gülebilir.

8- Yaratıcı öyküler anlatır yada yazar.

9- Geniş bir alana yayılan ve/veya oldukça kapsamlı ilgileri olur.

10- Diğer insanların görmediği ilişkileri görebilir.

11- Bilgiyi kolayca ve süratle kazanır.

12- İlerlemiş yoğunlaşmış ve geniş konulara eğilen bir okuyucudur.

13- İnsanlara ve sosyal etkileşimin sonuçlarına karşı duyarlılık, samimi ilgi ve başkalarının fikir ve ahlaki değerlerini takdir eder.

14- Özellikle insan davranışlarının değerlendirilmesi açısından eleştirel yargı kapasitesi vardır.

15- Hayal gücü, zaman ve mekan bakımından farklılık gösteren sosyal durumlara kendini yönlendirme yeteneği vardır.

16- Zaman duygusu ve birbirini izleyen olayların başka olaylarla ilişkisini görme yeteneği vardır.

17- Sosyal problemlerde araştırma, uygulama, bir problemin sınırlarını algılama, verileri saklama,kanıtları sıralama, hipotez oluşturma, anlamlı sonuçlara varma ve yazılı yada sözel sunular için sonuçları etkin biçimde düzenleme yeteneği vardır.

PARLAK ÇOCUK	ÜSTÜN ÇOCUK
Yanıtları bilir.	Sorular sorar.
İlgilidir.	Aşırı meraklıdır.
Dikkatini yoğunlaştırır.	Hem zihinsel hem de fiziksel olarak katılım gösterir.
İyi fikirleri vardır.	Çılgın, saçma gelen düşüncelere sahiptir.
Çok çalışır.	Etrafta dolanıp çalışmaz gibi görünürken sınavlarda başarılıdır.
Soruları yanıtlar.	Ayrıntıları dikkate alarak tartışır, zenginleştirir.
Üst grubu oluşturur.	Grubun ötesindedir.
İlgiyle dinler.	Kuvvetli duygu ve düşünceler sergiler.
Kolaylıkla öğrenir.	Zaten biliyordur.
Tam olarak öğrenmesi için 6-8 tekrar gerektirir.	Tam olarak öğrenmesi için 1-2 tekrar yeterlidir.
Düşünceleri anlar.	Soyutlamalar yapar.
Yaşıtlarından hoşlanır.	Yetişkinleri tercih eder.
Anlamı yakalar.	Varsayımlar ortaya atar.
Ödevlerini tamamlar.	Yeni proje atılımlarında bulunur.
Alıcıdır.	Ateşlidir.
Doğru olarak kopya eder.	Yeni bir desen yaratır.
Okulu sever.	Öğrenmeyi sever.
Bilgileri emer.	Bilgilerle oynar.
Teknikçidir.	İcatçıdır.
İyi ezberler.	İyi tahmincidir.
Doğru, ardıl bir sonuçtan hoşlanır.	Karmaşıklığa açlık duyar.
Uyanık, dikkatlidir.	Keskin gözlemcidir.
Öğrendiği kadarıyla tatmin olur.	Çok fazla öz eleştiri yapar.

GENEL MÜDÜRLÜĞÜN ADI: ÖZEL EĞİTİM REHBERLİK VE DANIŞMA HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

ŞUBENİN ADI : ÜSTÜN YETENEKLİLERİN EĞİTİMİ

ŞUBEYE BAĞLI OKUL/KURUM İSİMLERİ

S.N	İLİ	İLÇESİ	KURUMUN ADI
1	Bayburt	Merkez	Bilim ve Sanat Merkezi
2	Sinop	Merkez	Bilim ve Sanat Merkezi
3	Trabzon	Merkez	Bilim ve Sanat Merkezi
4	Bursa	Mustafakemalpaşa	Cevdet Nerse Bilim ve Sanat Merkezi
5	Bursa	Yıldırım	Bilim ve Sanat Merkezi
6	Tekirdağ	Merkez	Bilim ve Sanat Merkezi
7	İzmir	Urla	Asiye-Hüseyin Akyüz Bilim ve Sanat Merkezi
8	Denizli	Merkez	Bilim ve Sanat Merkezi
9	İstanbul	Kadıköy	Bilim ve Sanat Merkezi
10	Isparta	Merkez	Bilim ve Sanat Merkezi
11	Afyon	Merkez	Bilim ve Sanat Merkezi
12	Uşak	Merkez	Bilim ve Sanat Merkezi

AÇILMIŞ OLUP ANCAK FAALİYETTE OLMAYANLAR

(Eğitim-öğretime geçilmesi için alt yapı çalışmaları devam etmektedir.)

S.N	İLİ	İLÇESİ	KURUMUN ADI
1	Ankara	Çankaya	Yasemin Karakaya Bilim ve Sanat Merkezi

v Dünya Sağlık Örgütü ve Üniversitelerin verilerine göre nüfusun %2 sinin Üstün veya Özel Yetenekli olduğu belirtilmektedir.

v Ayrıca Bilim ve Sanat Merkezlerinin İşleyiş Esas ve usulleri için 2530 sayılı Tebliğler Dergisinde yayımlanan “Bilim ve Sanat Merkezleri Yönergesi” ne bakınız.

geri
anasayfa