|
T.C. MİLLÎ EĞİTİM
BAKANLIĞI
Özel Eğitim
Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğü Sayı : B.08.0.ÖRG.0.20.02.02/1324 24/03/2006 Konu : Okullarda Şiddetin
Önlenmesi
GENELGE NO: 2006/26
Rehberlik ve
psikolojik danışma hizmetleri eğitimde; bireyler arası farkları gözeterek
öğrencilerin; kişisel sorunlarını çözebilmelerine, karşılaştıkları güç
durumlarla mücadele edebilmelerine, karar verme becerileri geliştirmelerine,
derslerde edinilen yaşantıları ile hayattaki amaçları arasında ilişki
kurabilmelerine, kendi niteliklerine uygun program, bölüm ve alanlara
yönelmelerine, giderek daha da karmaşık hâle gelen toplum yaşamında, sayıları
sürekli artan meslekleri tanımalarına, toplumda kendilerine açık fırsatları
görebilmelerine, bunları değerlendirebilmelerine, planlı ve sistemli hareket
edebilmelerine yardım eder. Bu
hizmetlerin yürütülmesinde eğitim-öğretim sistemimiz içinde görev alanların
sorumluluklarını yerine getirmesi, örgün ve yaygın eğitim kurumlarında
sorunlara erken müdahale ve özellikle problemin oluşmadan önlenmesine yönelik
gelişimsel- önleyici yaklaşım esas alınmalıdır. Son günlerde
Bakanlığımıza intikal eden bilgilerden, görsel ve yazılı medyada yer alan
haberlerden özellikle okullarımızda şiddet, saldırganlık, zorbalık gibi olayların
arttığı anlaşılmaktadır. Öğrencilerin güven ortamı içinde eğitim
kurumlarına devam edebilmelerini sağlamak ve eğitim sisteminden istenilen
başarıyı elde edebilmek amacıyla koruyucu ve önleyici çalışmaların önemi
artmaktadır. Bakanlığımızda; eğitim-öğretim
daireleri ve ilgili destek birimlerinin katılımıyla sekreterya
hizmetleri, Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğü
tarafından yürütülmek üzere bir üst kurul oluşturulacaktır.
Kurul her yıl temmuz ayında toplanarak; Bakanlık merkez birimleri arasında eş
güdümü ve merkezî eylem planını hazırlayacaktır. Kamu, özel kurum ve
kuruluşlar, görsel ve yazılı medya ile iş birliği ve eşgüdümü sağlayacak,
çalışmalarda kullanılacak dokümantasyonu hazırlayarak dağıtımını sağlayacak,
rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerine ilişkin web tabanlı analiz
çalışmalarını planlayacak, personel için gerekli hizmetiçi
eğitim faaliyetlerini düzenleyecek, yapılan çalışmaları değerlendirip
izleyerek sonuçlarını ilgili kurum ve kuruluşlara ulaştıracaktır. Merkezî
düzeyde yapılacak bu çalışmalar doğrultusunda; okulda şiddet, saldırganlık,
zorbalık ve diğer risk faktörlerini önleme ve müdahale hizmetleriyle ilgili
aşağıda belirtilen görev ve
sorumluluklar Valiliğinizce koordinasyonu sağlanarak yerine getirilecektir. A. İl Millî Eğitim Müdürlüğü 1) İl Millî Eğitim
Müdürünün başkanlığında; a)
Millî Eğitim Müdürlüğünün ilgili müdür yardımcıları
ve şube müdürleri, b)
İlköğretim Müfettişleri Kurulu Başkanı, c)
Rehberlik ve araştırma merkezi/merkezlerini temsilen bir müdür ve bir rehber öğretmen/psikolojik
danışman, d)
Okulöncesi, ilköğretim, genel ve mesleki-teknik
ortaöğretim, çıraklık ve yaygın eğitim okul/kurumlarını temsilen
birer okul/kurum müdürü ve birer rehber öğretmen/psikolojik danışmanın katılımıyla il yürütme kurulu
oluşturacaktır. 2) Kurul her
yıl şubat ve haziran aylarında ve gerek duyulduğunda toplanarak çalışmaları
izleyerek değerlendirecek ve devamındaki çalışmalar için gerekli tedbirler
karara bağlanacaktır. 3) Kurul
kararları ve bu doğrultuda yapılacak çalışmalarla ilgili işlemler il millî
eğitim müdürlüklerinin özel eğitim ve rehberlik şube müdürlüklerince
yürütülecektir. 4) Yerel düzeyde eylem planları
hazırlanarak dağıtımı yapılacaktır. 5) Rehberlik
ve araştırma merkezleri ile okul/kurumlarda kurulacak ekiplerin görev ve
sorumlulukları belirlenecektir. 6) İldeki
risk faktörleri belirlenecek ve öncelikli risk faktörlerine ve/veya
etkilerine yönelik gerekli tedbirler eylem planında karara bağlanacaktır. 7) Eylem planını
geliştirme ve uygulamada, il içinde ilgili kurum ve kuruluşlar arasında
gerekli iş birliği ve koordinasyon sağlanacaktır. 8)
Öğrencileri risklerden koruma, önleme ve müdahale için gerekli rehberlik
hizmetlerine ilişkin mahalli hizmet içi eğitim etkinliklerinin düzenlenmesine
öncelik verilecek ve sürekliliği sağlanacaktır. 9) İlgi (a)
Genelge ile illerde kurulmuş bulunan “İl Eğitim ve Gençlik Komisyonu”nun
çalışmalarını daha aktif olarak sürdürebilmesi için gereken tedbirler
alınacaktır. 10) Yapılacak
çalışmalarda; sağlık, sosyal hizmet, emniyet, üniversite, sivil toplum
kuruluşları, eğitim sendikaları gibi birim, kurum ve kuruluşların destekleri
sağlanacaktır. 11)
Yapılacak olan çalışmalarda araç-gereç, ulaşım ve bütçe ile eğitim ekiplerine
personel desteği sağlanacak ve yapılan çalışmalar titizlikle izlenecektir. 12) “Temel
Önleme Formatörlük Eğitimi” ile psikososyal
koruma, önleme ve müdahale kapsamında daha önce yetiştirilen formatör rehber öğretmen/psikolojik danışmanların, bu
eğitimleri almayan psikolojik danışmanların yetiştirilmeleri için yapılacak
çalışmalarda etkin olarak görevlendirilmeleri sağlanacaktır. 13)
Çalışmalarla ilgili kamuoyunun bilgilendirilmesi ve katkıları sağlanacaktır. 14) Rehber
öğretmeni/psikolojik danışmanı olmayan okul/kurumlar il eylem planında
dikkate alınacak ve ilgi (c) Genelge esasları doğrultusunda oluşturulacak
ekipler aracılığıyla hizmetin ulaşması sağlanacaktır. 15) İl Eylem
planı ve uygulama durumlarını sorun ve önerileri ile birlikte haziran ayının
son haftasında, Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğüne
yazılı olarak ve elektronik ortamda orgm@meb.gov.tr adresine
gönderilmesi sağlanacaktır. B) Rehberlik ve Araştırma Merkezi
Müdürlüğü İl Eylem Planları
ve kararları doğrultusunda; 1) Çalışma
ekibini oluşturacaktır. Çalışmaların aksamaması için, ihtiyaç duyulan
personeli Millî Eğitim Müdürlüğüne bildirecektir. 2)
Hazırlanan “Hayata Sahip Çıkmak, Zorlu Yaşam Şartları ve Etkileri, Psikososyal Koruma, Önleme ve Müdahale Programları” ile
“Temel Önleme Programları”nın yürütülmesinde öğretmenleri destekleyecektir. 3) Çalışma
bölgesinde rehber öğretmeni/psikolojik danışmanı olmayan okul/kurumlara
verilecek eğitim çalışmalarının ekipler aracılığıyla ulaşmasını
sağlayacaktır. 4) İl
Yürütme Kurulunun konu ile ilgili çalışmalarına katılacak, kurul kararlarıyla
ilgili sorumluluklarını yerine getirecektir. 5)
Öğrencilerin gerektiğinde ilgili sağlık ve sosyal hizmet kurumlarına
yönlendirilmesi ve koruma kararının alınması amacıyla ilgili birimlerle iş
birliği yapacaktır. 6)Meslektaş
desteği sağlamak amacıyla psikolojik danışmanlar arasında toplantılar
düzenleyecektir. C) Okul/Kurum Müdürlüğü İl Yürütme
Kurul kararları doğrultusunda; 1)
Okul/kurum çalışma ekibini oluşturarak, çalışmaların aksamaması için ihtiyaç
duyulan personeli Millî Eğitim Müdürlüğüne bildirecektir. 2)
Okul/kurum çalışma ekibinin eylem planını hazırlamasını sağlayacaktır. 3)
Okul/kurum personelinin konuyla ilgili görev ve sorumluluklarını tanımlayacak
ve duyuracaktır. 4) Okul/kurum
rehberlik ve psikolojik danışma servisi, şube, branş ve zümre öğretmenleri,
yönetim, öğrenci temsilciliği ve okul-aile birliği arasında, eylem planı
geliştirme ve uygulamada gerekli koordinasyonu sağlayacaktır. 5) Okul/kurumunda
uygulanacak olan eylem planını İl Millî Eğitim Müdürlüğüne gönderecektir. 6) İl Millî Eğitim
Müdürlüğünün eş güdümünde sağlık, sosyal hizmet, emniyet, üniversite, sivil
toplum kuruluşları, eğitim sendikaları gibi birim, kurum ve kuruluşların
destekleri sağlanacaktır. 7) Okul/kurumda
ve dışında güvenliği sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri alacaktır. 8) İl eylem
planları çerçevesinde okul rehberlik ve psikolojik danışma servisi/rehberlik
ve araştırma merkezleri ile koordineli olarak okul/kurumunda programların
yürütülmesinde uygun ortamların sağlanması, personelin görevlendirilmesi,
toplantıların düzenlenmesi hususlarında her türlü kolaylığı sağlayacaktır. 9) Şiddet,
saldırganlık ve zorbalık oluşmasına neden olabilecek risk faktörlerini
okuldaki akran ilişkileri ve çevre özelliklerini dikkate alarak belirlemeye
çalışacak ve bu faktörleri ve/veya etkilerini en aza indirecek tedbirleri
alacaktır. Bu kapsamda; a) Okul/kurumunda, rehberlik ve psikolojik danışma servisi ve/veya rehberlik araştırma merkezinin desteği ile şiddet, zorbalık, saldırganlık ve diğer risklere karşı, öğrencilerin yaşam becerileri ve başa çıkma becerileri kazanmalarını sağlayacak temel önleme programlarının EK 3’deki temel çerçeveye göre geliştirilip uygulanmasını sağlayacaktır. b) Okul/kurumunda
şiddet, zorbalık ve saldırganlık içeren davranışların öğretmen-öğrenci,
öğrenci-öğrenci, okul-aile, aile-öğrenci arasında kabul edilmeyeceğini kesin
ve temel bir anlayış olarak koyacak ve uygulanmasını sağlayacaktır. c)
Yöneticilerin, öğretmenlerin ve diğer personelin şiddet, saldırganlık,
zorbalıkla ilgili bilgilendirilmesini ve temel önleme, zorlu yaşam şartlarına
yaklaşım, stratejiler ve yönlendirme konularında görüş birliği oluşmasını
sağlayacaktır. d) Eğitim ekiplerinin desteğiyle okul/kurumlarında görevli öğretmenler için bilgilendirme toplantıları düzenleyecektir. e) Eğitim
ekiplerinin desteğiyle öğretmenlere, öğrencilere ve ailelere risk faktörleri,
Internet, medya, sosyal, kişisel kaynaklı şiddet eğilimleri, nedenleri ve başetme konularında bilgilendirme toplantıları
düzenleyecektir. f) Şiddet, zorbalık ve
saldırganlığın sıklıkla ortaya çıktığı; pansiyon, okul/kurum bahçesi, kantin,
atölye, laboratuvar, yemekhane, tuvaletler,
okul/kurumun eklentileri, okul servis araçlarının bekleme
yerlerinde ve yöneticilerin bulunmadığı diğer birimlerde kontrol
sağlanacaktır. g) Öğrencilerin birbirlerine isim taktıklarını, kendi aralarında gruplaşıp bazılarını dışladıklarını, birbirlerine kırıcı davrandıklarını, fiziksel olarak incittiklerini, aileden ve sosyal unsurlardan dolayı olumsuz yaşantılarını tespit ettiğinde, ya da sorunu fark ettiğinde, gecikmeden psikososyal ve eğitsel destek almalarını sağlayacaktır. h) Şiddete maruz kalan ve/veya şiddet uygulayan öğrenci, aile ve okul personelinin psikososyal koruma, önleme ve müdahale hizmetlerini almaları için en kısa sürede yönlendirilmelerini sağlayacaktır. i) Okul-aile iş birliğini güçlendirerek
ebeveynlerin desteğini ve olumlu baş etme becerileri kazanmaları için gerekli
tedbirleri alacaktır. j) Toplam kalite yönetimi kapsamında
okul/kurum gelişim ekipleri ile demokrasi eğitimi ve okul meclisleri
çalışmalarında risk faktörlerinin de dikkate alınmasını sağlayacaktır. 10)
Öğretmenler, öğrenciler ve ailelerin psikososyal
olarak gelişimlerine yönelik hazırlanan rehberlik ve temel önleme programları,
diğer rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri, sosyal etkinlikler, spor ve
serbest zaman etkinliklerini bütünleştirerek okulunda olumlu psikolojik ortam
oluşturulmasını sağlayacaktır. 11) Okul/kurum
içinde eylem planı kapsamında yapılan çalışmaları değerlendirerek uygulamada
karşılaşılan sorunlar ve önerileriyle mayıs ayının son haftasında İl/İlçe Millî
Eğitim Müdürlüğüne gönderecektir. D) Rehber Öğretmen / Psikolojik Danışman 1)Eylem planları
çerçevesinde rehberlik ve temel önleme programlarını okulda uygulayacak veya
uygulanmasında öğretmenlere destek verecek, yönetici, öğretmen ve ailelere
yönelik olarak eğitim seminerleri düzenleyerek, bu kapsamda yapılan çalışmaların gerek
planlanmasına gerekse de uygulanmasına katılacaktır. 2)Çalışmaların
verimli bir şekilde yürütülmesinde okul/kurum rehberlik ve psikolojik danışma
servisleri ve rehberlik ve araştırma merkezleri ile koordineli olarak
çalışacaktır. 3)Çalışma
programları dahilinde ve gerektiğinde sınıf uygulamalarında öğretmenlerle iş birliği
yaparak, gereken süpervizyon desteğini
sağlayacaktır. 4)Şiddet,
saldırganlık ve zorbalığa maruz kalan ve/veya şiddet uygulayan öğrencilere psikososyal müdahale hizmeti vererek, gerektiğinde ilgili
kurum ve kuruluşlara yönlendirilmesini sağlayacaktır. 5)Meslektaş
desteği sağlamak amacıyla düzenlenecek olan toplantılara katılacaktır. 6)Katıldığı
çalışmaların raporlaştırılmasında etkin rol alarak, üyesi olduğu ekibe gerekli
desteği sağlayacaktır. E) Öğretmenler 1)Okul/kurum
eylem planının oluşturulmasında, uygulanmasında ve raporlaştırılmasında etkin
rol alarak okul ekibine gerekli desteği sağlayacaktır. 2) Okul/kurum eylem planları çerçevesinde okul rehberlik ve psikolojik danışma servisi/rehberlik ve araştırma merkezleri ile koordineli olarak okul/kurumunda yürütülecek programlarda görev alarak, sorumluluklarını etkin bir şekilde yerine getirecektir. 3) Okul ve sınıf içinde şiddet, saldırganlık ve zorbalık oluşmasına neden olabilecek risk faktörleriyle ilgili çalışmalarda okul/kurum ekibine yardımcı olacaktır. 4) Sınıfında
şiddet, saldırganlık ve zorbalık içeren davranışların öğretmen- öğrenci,
öğrenci-öğrenci, okul-aile, aile-öğrenci arasında kabul edilmeyeceğini kesin
ve temel bir anlayış olarak koyarak uygulanmasını sağlayacaktır. 5)
Öğrencilerinin birbirlerine isim taktıklarını, kendi aralarında gruplaşıp
bazılarını dışladıklarını, birbirlerine kırıcı davrandıklarını ya da sözel-fiziksel olarak incittiklerini vb. sorunları
tespit ettiğinde, gerekli eğitsel tedbirleri alarak psikososyal
destek hizmeti almalarını sağlayacaktır. 6) Şiddete
maruz kalan ve/veya şiddet uygulayan öğrenci ve ailesinin en kısa sürede psikososyal koruma, önleme ve müdahale hizmetlerini
almaları için yönlendirecektir. 7) Ailelerle
iş birliğini güçlendirerek çalışmalarda desteğini alacak ve olumlu baş etme
becerileri kazanmalarını sağlayacaktır. 8)
Öğrencilerin ve ailelerin psikososyal olarak
gelişimlerine yönelik hazırlanan programlar, rehberlik ve psikolojik danışma
hizmetleri, sosyal etkinlikler, spor, müzik, çeşitli sanatsal etkinlikler,
serbest zaman etkinlikleri, demokrasi eğitimi ve okul meclisleri ile okul
gelişim çalışmalarını bütünleştirerek sınıfında olumlu psikolojik ortam
oluşturulmasını sağlayacaktır. Okul/Kurumlarımızda
eğitim-öğretimin güven ortamı içinde başarılı olarak yürütülebilmesi için
belirlenen görev ve sorumlulukların yerine titizlikle getirilmesi hususunda
gereğini önemle rica ederim. Doç.
Dr. Hüseyin ÇELİK Millî
Eğitim Bakanı EKLER: 1-
İl Eylem Planı Örneği (2 sayfa) 2-
İl Eylem Planı Değerlendirme Raporu (1 sayfa) 3-
Okul Eylem Planı Örneği (1 sayfa) DAĞITIM : Gereği : Bilgi : B Planı A Planı
|
